Ný vorskýrsla Kjaratölfræðinefndar, þar sem fjallað er þróun efnahagsmála og launa, vinnumarkaðsmál og kjarasamninga, var kynnt í húsnæði Ríkissáttasemjara í dag.
Í tilkynningu nefndarinnar um útgáfuna segir:
Í nýrri skýrslu kjaratölfræðinefndar er fjallað um þróun efnahagsmála og launa, vinnumarkaðsmál og kjarasamninga. Nýtt í skýrslunni að þessu sinni er tölfræði um launabreytingar eftir launastigi, skipt eftir mörkuðum og heildarsamtökum launafólks. Þá er þróun efnahagsmála borin saman við efnahagshorfur í aðdraganda kjarasamningslotunnar.
Yfirstandandi kjarasamningslota hófst í mars 2024 og hafa um 260 kjarasamningar nú verið undirritaðir fyrir allflest launafólk bæði á almennum og opinberum vinnumarkaði. Óloknir samningar eru fáir og ná til um 1% launafólks.
Sundurliðuð gögn KTN um launaþróun eftir mörkuðum liggja fyrir frá upphafi núverandi lotu, þ.e. frá febrúar 2024, til janúar 2026. Á tímabilinu komu þrjár samningsbundnar launahækkanir til framkvæmda á almenna markaðnum en tvær á hinum opinbera. Grunntímakaup á almennum markaði hækkaði um 17,0% á tímabilinu, hjá ríki um 14,8%, hjá Reykjavíkurborg um 13,8% og hjá sveitarfélögum utan Reykjavíkur um 15,3%. Að teknu tilliti til verðlagsþróunar á tímabilinu jókst kaupmáttur grunntímakaups um 7,8% á almennum vinnumarkaði, um 5,7% hjá ríki, 4,8% hjá Reykjavíkurborg jókst og um 6,1% hjá sveitarfélögum utan Reykjavíkur.
Í kjarasamningum var almennt samið til fjögurra ára og farin blönduð leið krónutölu- og prósentuhækkana. Samningsbundnar launahækkanir eru því hlutfallslega mestar á lægri laun, en samningar Kennarasambands Íslands við ríki og sveitarfélög voru frábrugðnir öðrum samningum vegna áherslu á virðismat.
Um helmingur samningstímans er nú liðinn og hefur verðbólga á tímabilinu reynst þrálátari en spár gerðu ráð fyrir í aðdraganda samninganna. Útlit er fyrir að samanlagður hagvöxtur fyrstu þriggja ára samningsins verði aðeins 1,6% samanborið við spá um 7,7% í aðdraganda samninganna. Óhagstæða hagvaxtarþróun má rekja til allra helstu undirliða landsframleiðslunnar en neikvætt framlag utanríkisviðskipta vegur þó þyngst, þar sem dró úr útflutningi sjávarafurða, stóriðju og þjónustu. Hagstæð verðþróun á útflutningi dregur hins vegar úr neikvæðum áhrifum utanríkisviðskipta á atvinnulífið, þótt áhrifin séu vissulega ólík eftir atvinnugreinum.
Dregið hefur úr spennu á vinnumarkaði. Fjölgun starfandi fólks er nær engin, atvinnuleysi hefur aukist og aðflutningur erlendra ríkisborgara hefur dregist saman. Horfur um verðbólgu ráðast að verulegu leyti af þróun stríðsátaka og áhrifum þeirra á alþjóðlegt orkuverð.
Um þetta og fleira efni er fjallað í vorskýrslu KTN, sem finna má ásamt fylgigögnum á vef kjaratölfræðinefndar ktn.is
