12. þingi ASÍ-UNG, sem haldið var á Hotel Reykjavík Askja, lauk í dag. Þingið samþykkti eftirfarandi ályktun um framtíðartækifæri ungs fólks.
ASÍ-UNG er ungliðahreyfing Alþýðusambands Íslands og vettvangur ungs launafólks innan aðildarfélaga sambandsins. Hreyfingin vinnur að því að efla rödd ungs fólks innan verkalýðshreyfingarinnar og standa vörð um kjör þess og réttindi á vinnumarkaði.
Ályktun 12. þings ASÍ-UNG: Framtíðartækifæri ungs fólks
12. þing ASÍ-UNG lýsir yfir þungum áhyggjum af þeim hindrunum sem standa í vegi fyrir félagslegum hreyfanleika ungs fólks. Tækifæri til menntunar, atvinnu, húsnæðis og fjárhagslegs sjálfstæðis eiga ekki að ráðast af efnahag foreldra, fjölskyldubakgrunni eða búsetu. Þingið telur brýnt að sporna gegn þeirri þróun að félagsleg og efnahagsleg staða erfist milli kynslóða og að ungt fólk hafi sífellt minni möguleika á að bæta eigin lífskjör.
Húsnæðismarkaðurinn er ein stærsta hindrunin fyrir félagslegum hreyfanleika. Há leiga, hátt húsnæðisverð og þungur vaxtakostnaður gera ungu fólki erfitt fyrir að byggja upp fjárhagslegt sjálfstæði. Tryggja þarf öruggan leigumarkað og aukið framboð húsnæðis á viðráðanlegum kjörum, meðal annars með eflingu óhagnaðardrifinnar húsnæðisuppbyggingar.
Leiðin til húsnæðiseignar má ekki ráðast af fjárhagslegum stuðningi foreldra. Sérstaklega þarf að bregðast við því bili sem myndast þegar fólk missir rétt til húsnæðisstuðnings án þess að hafa öðlast fjárhagslega getu til að kaupa eigið húsnæði. Þingið kallar eftir bættum lánakjörum, endurskoðun greiðslumats með tilliti til fyrri leigugreiðslna og heildstæðri endurskoðun húsnæðisstuðnings, þar á meðal vaxtabótakerfisins, svo stuðningur nái bæði til þeirra sem eru að byggja upp eigið fé og þeirra sem þurfa stuðning við að standa undir húsnæðiskostnaði eftir kaup.
Stuðningskerfi samfélagsins eiga að jafna tækifæri en ekki viðhalda ójöfnuði. Samspil skatta, bóta og tekjutengdra gjalda getur orðið til þess að ungt fólk og barnafjölskyldur festist í fjárhagslegri óvissu þrátt fyrir atvinnuþátttöku. Þingið kallar eftir endurskoðun tekjuviðmiða, skerðingarmarka og jaðarskatta með hliðsjón af framfærslukostnaði og ráðstöfunartekjum. Tryggja þarf að stuðningskerfin vinni betur saman og að fjárhagslegur ávinningur af aukinni atvinnuþátttöku skili sér til fólks.
Jöfn tækifæri á vinnumarkaði eru forsenda félagslegs hreyfanleika. Ungt fólk verður að fá tækifæri til að öðlast starfsreynslu og nýta menntun sína. Óásættanlegt er að skortur á námssamningum og starfsþjálfun hindri fólk í að ljúka námi eða komast til starfa. Þingið kallar eftir aukinni ábyrgð atvinnurekenda og menntakerfisins á starfsþjálfun og því að aðgengi að menntun, endurmenntun og starfsþróun sé tryggt óháð fjárhag, búsetu og atvinnustöðu.
Tæknibreytingar og aukin notkun gervigreindar mega ekki grafa undan atvinnuöryggi og réttindum launafólks. Þingið leggur áherslu á að verkalýðshreyfingin taki virkan þátt í mótun framtíðar vinnumarkaðarins, tryggi mannlega ábyrgð og þátttöku við innleiðingu nýrrar tækni og beiti sér fyrir því að starfsfólk hafi raunhæf tækifæri til endurmenntunar þegar störf breytast. Jafnframt þarf að tryggja að tækniframfarir dragi ekki úr tækifærum nýrra kynslóða til að öðlast starfsreynslu, byggja upp fagþekkingu og miðla henni áfram.
Fjölskylduaðstæður og búseta mega ekki takmarka möguleika ungs fólks til þátttöku í samfélaginu. Tryggja þarf að fæðingarorlof, leikskólaþjónusta og önnur stuðningskerfi geri foreldrum kleift að samræma atvinnu, nám og fjölskyldulíf. Jafnframt þarf að draga úr þeim aðstöðumun sem skapast vegna búsetu, meðal annars hvað varðar aðgengi að menntun, atvinnu og nauðsynlegri þjónustu. Tryggja þarf foreldrum jöfn tækifæri til umönnunar barna.
12. þing ASÍ-UNG kallar eftir samstilltum aðgerðum stjórnvalda, sveitarfélaga, atvinnurekenda og verkalýðshreyfingarinnar til að tryggja félagslegan hreyfanleika og jöfn framtíðartækifæri ungs fólks.
Jöfn tækifæri verða ekki tryggð til framtíðar nema kerfin sem eiga að skapa þau séu í stöðugri þróun í takt við samfélagið.
English
12th Congress of ASÍ-UNG calls for equal future opportunities for young people
The 12th Congress of ASÍ-UNG, held at Hotel Reykjavík Askja, concluded today. The Congress adopted the following resolution on future opportunities for young people.
ASÍ-UNG is the youth wing of the Icelandic Confederation of Labour (ASÍ) and a forum for young workers within its member unions. It works to strengthen the voice of young people within the trade union movement and to defend their pay, conditions and rights in the labour market.
Resolution of the 12th Congress of ASÍ-UNG: Future opportunities for young people
The 12th Congress of ASÍ-UNG expresses grave concern about the obstacles standing in the way of young people’s social mobility. Opportunities for education, employment, housing and financial independence must not be determined by parents’ financial means, family background or place of residence. The Congress considers it urgent to counter the trend whereby social and economic status is inherited between generations and young people have ever fewer opportunities to improve their own living standards.
The housing market is one of the biggest obstacles to social mobility. High rents, high house prices and heavy interest costs make it difficult for young people to build financial independence. A secure rental market and an increased supply of affordable housing must be ensured, including by strengthening non-profit housing development.
The path to home ownership must not depend on financial support from parents. In particular, action is needed to address the gap that arises when people lose their entitlement to housing support without having acquired the financial capacity to buy their own home. The Congress calls for improved lending terms, a revision of affordability assessments to take account of previous rent payments, and a comprehensive review of housing support, including the mortgage interest allowance system, so that support reaches both those building up equity and those who need help meeting housing costs after purchase.
Society’s support systems should equalise opportunities, not perpetuate inequality. The interaction of taxes, benefits and income-related charges can leave young people and families with children trapped in financial uncertainty despite being in work. The Congress calls for a review of income thresholds, benefit reduction thresholds and marginal tax rates in light of the cost of living and disposable income. It must be ensured that support systems work better together and that the financial benefits of increased participation in work actually reach people.
Equal opportunities in the labour market are a prerequisite for social mobility. Young people must be given the opportunity to gain work experience and make use of their education. It is unacceptable that a shortage of apprenticeship contracts and work-based training prevents people from completing their studies or entering employment. The Congress calls for greater responsibility on the part of employers and the education system for work-based training, and for access to education, continuing education and professional development to be guaranteed regardless of financial means, place of residence and employment status.
Technological change and the increasing use of artificial intelligence must not undermine workers’ job security and rights. The Congress emphasises that the trade union movement should play an active role in shaping the future labour market, ensure human accountability and participation in the introduction of new technology, and campaign for workers to have realistic opportunities for retraining when jobs change. At the same time, it must be ensured that technological progress does not reduce new generations’ opportunities to gain work experience, build professional expertise and pass it on.
Family circumstances and place of residence must not limit young people’s opportunities to participate in society. It must be ensured that parental leave, pre-school services and other support systems enable parents to balance work, study and family life. At the same time, the disparities arising from place of residence must be reduced, including with regard to access to education, employment and essential services. Parents must be guaranteed equal opportunities to care for their children.
The 12th Congress of ASÍ-UNG calls for coordinated action by the government, local authorities, employers and the trade union movement to secure social mobility and equal future opportunities for young people.
Equal opportunities cannot be secured for the future unless the systems meant to create them are continually evolving in step with society.
